Rezerwy walutowe są zagranicznymi walutami zdeponowanymi w banku centralnym. Są to aktywa (czyli kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości) należące do banku centralnego w zagranicznych walutach (np. w euro, dolarach, jenach). Początkowo rezerwy były przetrzymywane w złocie. Po wprowadzeniu systemu z Bretton Woods, Stany Zjednoczone związały swoją walutę ze złotem. Spowodowało to, że kilka krajów zrezygnowało z trzymania rezerw w złocie i zaczęły trzymać w dolarach. Banki centralne zazwyczaj trzymają rezerwy w kilku walutach. Banki centralne twierdzą, że posiadanie dużych rezerw jest środkiem bezpieczeństwa. Sprawdza się to w sytuacji, kiedy bank centralny może umocnić swoją walutę poprzez sprzedaż rezerw. Wielokrotnie rezerwy nie służą ochronie przed inflacją, która powoduje osłabienie waluty, lecz stosowane są w przeciwnym celu – do utrzymania taniej waluty.

Na koniec 2004 roku 66% wszystkich oficjalnych rezerw walutowych było trzymanych w dolarach, a 25 % w euro. Na koniec stycznia 2011 roku rezerwy walutowe Narodowego Banku Polskiego wynosiły 70,2 mld € lub 95,7 mld $.

Przyczyny deflacji to:
- brak proporcjonalnej do wzrostu gospodarczego emisji pieniądza,
- przesadne oprocentowanie lokat terminowych czyniących opłacalną tezauryzację pieniądza – zjawisko powszechnie wykorzystywane do walki z inflacją, powoduje jednak wzrost ilości pieniądza poza rynkiem tzw. “balon inflacyjny”,
- spłata zobowiązań kredytowych przy braku emisji pieniądza i wstrzymaniu akcji kredytowej. Deflacja jest wówczas efektem nadmiernego zadłużenia a to wszystko przyczyną krachu gospodarczego zwanego nietrafnie “nadprodukcją”.
Natomiast skutki deflacji to:
- zmniejszenie opłacalności produkcji (wyłącznie w przypadku regulacji rynkowych uniemożliwiających obniżenie kosztów produkcji),
- wzrost siły nabywczej pracującej części społeczeństwa (tylko w przypadku zamrożenia płac),
- konsumpcja i zamówienia przemysłu są odsuwane w czasie (w oczekiwaniu na niższe ceny), co napędza recesję,
- jeżeli pieniądz powiązany jest z jakimś ograniczonym dobrem (np: złoto, choć nie jest to immanentnie związane ze zjawiskiem deflacji) niemożliwa jest nadmierna ekspansja kredytowa ze strony banków.

Deflacja to limitacja podaży pieniądza na rynku, która powoduje wzrost siły nabywczej pieniądza. Potoczne określenie spadku przeciętnego poziomu cen, sytuacji, kiedy za tę samą ilość pieniędzy kupić można coraz więcej dóbr towarów i usług.

Deflacja była powszechna w XIX wieku, kiedy to pieniądz był w stałej relacji do cen srebra i złota (parytet kruszcowy), jednocześnie w tym czasie średnioroczne wzrosty gospodarcze były bardzo wysokie. W latach 1815-1913, kiedy gospodarka Stanów Zjednoczonych notowała bezprecedensowy wzrost, wskaźnik deflacji wyniósł 54%, choć jednocześnie następował beprecedensowy wzrost wydajności pracy.
Wraz ze spopularyzowaniem się teorii popytowych – tu największa zasługa Johna Maynarda Keynesa – zjawisko deflacji stało się rzadkim zjawiskiem. Współcześnie deflacja występuje bardzo rzadko, gdyż w polityce ekonomicznej większości krajów dominuje presja na utrzymywanie stałej, niewielkiej inflacji, uważanej obecnie przez sporą część ekonomistów za korzystną dla gospodarki (zwolennicy interwencyjnej polityki podaży pieniądza).

Stopa rezerw obowiązkowych jest miernikiem kwoty rezerw obowiązkowych, jaką banki komercyjne są zobowiązane wpłacić do banku centralnego w celu zabezpieczenia ich wypłacalności. W zależności od tego jaki jest wskaźnik rezerwy obowiązkowej bank centralny decyduje o tym jaka jest podaż pieniądza. Stopa rezerw obowiązkowych może być naliczana od wkładów złotowych płatnych na żądanie, od wkładów złotowych – terminowych, wkładów w walutach obcych płatnych na żądanie i od wkładów terminowych w walutach obcych.

Zakładając, że stopa rezerw obowiązkowych wynosi 5%, bank komercyjny jest zobowiązany z każdych 100 zł zdeponowanych w banku przekazać na depozyt w banku centralnym 5 zł, reszta może posłużyć na cele kredytowe. W ten sposób do obiegu trafia 95 zł, które mogą zostać ponownie zdeponowane. Gdyby bank centralny zwiększył stopę rezerw do 6%, to bank komercyjny wpłaciłby na depozyt do banku centralnego 6 zł, a na cele kredytowe pozostałoby 94 zł. Bank centralny może w ten sposób sterować podażą pieniądza poprzez zwiększanie stopy rezerw, co spowoduje zmniejszenie podaży pieniądza lub poprzez zmniejszanie stopy rezerw, co w efekcie zwiększy podaż pieniądza.

Podaż pieniądza to ilość pieniądza w obiegu. Termin ten obejmuje zarówno gotówkę, wkłady a’vista, jak i również niektóre papiery wartościowe. Kontrola podaży pieniądza jest jednym z elementów polityki pieniężnej (systematyczne działania mające na celu zapewnienie stabilności cen) prowadzonej przez banki centralne. Może być regulowana m.in. poprzez politykę racjonowania kredytów, dzięki czemu uzyskuje się efekty antyinflacyjne. Wskazywanie bezpośrednich związków inflacji z podażą pieniądza było charakterystyczne dla ekonomistów związanych z monetaryzmem. Sposoby wpływania na podaż pieniądza przez bank centralny to:
- w celu zwiększenia podaży:
* obniżenie stopy redyskontowej celem zwiększenia pożyczek dla banków komercyjnych,
* zakup rządowych papierów wartościowych na otwartym rynku,
* obniżenie poziomu rezerw obowiązkowych,
- w celu zmniejszenia podaży:
* podwyższenie stopy redyskontowej celem zmniejszenia pożyczek dla banków komercyjnych,
* sprzedaż posiadanych rządowych papierów wartościowych,
* podwyższenie poziomu rezerw obowiązkowych.

Barter to wymiana bezgotówkowa, czyli towar (lub usługa) za towar. Strony uzgadniają ich wartość i dążą do tego, aby bilans wyszedł zerowy. Barter był pierwszym systemem ekonomicznym społeczeństw nie posiadających jeszcze lub nie znających pojęcia pieniądza. W starożytnym Rzymie powodem jego stosowania była utrata wartości pieniądza. W dzisiejszych czasach barter używany jest w wymianie handlowej w celu obejścia restrykcji walutowych lub z krajami cierpiącymi na brak zasobów walut wymienialnych.

Barter wielostronny umożliwia wymianę dóbr i usług w ramach społeczności barterowej, niekoniecznie w ramach jednej transakcji. W odróżnieniu od pierwotnej formy, gdzie dokonywana była wymiana dóbr uznanych przez obie strony transakcji za równowartościowe, barter wielostronny polega na rejestrowaniu kolejnych transakcji kupna/sprzedaży barterowej pomiędzy uczestnikami. Każdy uczestnik społeczności barterowej powinien dbać o to, aby dokonywać transakcji zarówno kupna jak i sprzedaży w sposób zrównoważony i dążyć do tego, aby przy możliwie dużych obrotach zachowywać saldo swoich transakcji w ramach przyznanego mu limitu barterowego. Jest to współczesna forma zaspokajania potrzeb bez użycia gotówki.

Bimetalizm to kruszcowy system monetarny zbudowany w oparciu o dwa metale szlachetne: srebro i złoto. Te dwa kruszce równo uczestniczyły w obiegu pieniężnym. Jeśli jednak relacja rynkowa złota i srebra różniła się od ustawowej relacji monet złotych i srebrnych, wówczas pieniądz relatywnie droższy był oszczędzany, a w obiegu pozostawał pieniądz relatywnie tańszy. W Europie bimetalizm pojawił się w drugiej połowie XIII wieku wraz ze wprowadzeniem złotego florena we Florencji (1252 rok) i złotego dukata w Wenecji (1284 rok). Wcześniej w obiegu były już monety srebrne, tzw. groszowe. System bimetaliczny w Polsce zaczął funkcjonować dopiero od 1528 roku.

Bimetalizm podporządkował całkowicie system monetarny aż do końca XVIII wieku, kiedy to w roku 1794 wyemitowano pierwszy pieniądz papierowy. W XIX wieku obowiązywał już tylko w niektórych krajach. Coraz większe znaczenie zaczynał zdobywać pieniądz papierowy a niektóre kraje oparły swój system monetarny tylko na złocie. System ten przetrwał aż do początków XX wieku, a w niektórych krajach parytet złotowy zachowano jeszcze do niedawna.

Systemem walutowym, który stworzył podstawy relacji międzynarodowych w sferze zarządzania systemami monetarnymi jest system z Bretton Woods. System ten był pierwszym w pełni negocjowalnym systemem monetarnym kierowanym przez rządy państw.

W trzech pierwszych tygodniach lipca 1944 roku w Hotel Mount Washington w Bretton Woods, odbyła się Konferencja, na której zostało podpisanie porozumienia z Bretton Woods. W celu przestrzegania i kontroli postanowień systemu uczestnicy konferencji powołali do życia Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Początek działalności tych instytucji przypada na rok 1946, kiedy porozumienie zostało ratyfikowane. System z Bretton Woods nakładał obowiązek na każdym państwie do zastosowania polityki monetarnej, której jednym z celów było utrzymanie kursów wymiany w jednoprocentowym przedziale wahań. Przez wzrastające obciążenia system załamał się w 1971 roku. Jedną z przyczyn było wstrzymanie przez Stany Zjednoczone wymienialności dolara na złoto. Do wczesnych lat 70tych system z Bretton Woods w efektywny sposób zapobiegał konfliktom oraz pomagał w osiąganiu wspólnych celów twórcom systemu.

Zasady systemu waluty złotej to:
- złoto pełni funkcję pieniądza narodowego i światowego,
- jednostka pieniężna każdego kraju ma ściśle ustalony parytet złota, który wyznacza jej wartość w jednostkach wagowych czystego kruszcu,
- kursy walutowe oznaczają relację parytetu złota jednostki pieniężnej jednego kraju do parytetu złota jednostki pieniężnej drugiego kraju – tzw. system per values, czyli system stałych kursów parytetowych,
- granice dopuszczalnych odchyleń rynkowych kursów walutowych wynoszą ± 1%. Wyznaczają je koszty przywozu lub wywozu złota związane z płatnościami zagranicznymi (tzw. punkty złote),
- istnieje wolność bicia monet z kruszcu i przetapiania monet złotych na kruszec. Nie ma żadnych ograniczeń w zakresie wywozu lub przywozu kruszcu do kraju,
- substytutem pieniądza kruszcowego w obiegu krajowym są banknoty. Są one wymienialne na złoto zgodnie z parytetem. Nie są one jednak tzw. pieniądzem ostatecznym.

Funkcje waluty złotej:
- miernik wartości – umożliwiała ustalanie cen na rynkach światowych,
- środek płatniczy – umożliwiała dokonywanie bez żadnych zastrzeżeń rozliczeń międzynarodowych,
- środek gromadzenia rezerw,
- środek cyrkulacji – umożliwiała dokonywanie rozliczeń między osobami fizycznymi.

System waluty złotej (zwany także: gold standard, parytet złota, standard złota) to pierwszy międzynarodowy system walutowy, w którym podstawowa jednostka pieniądza jest odpowiednikiem wartości określonej wagi złota oraz w którym emitenci pieniądza zapewniają, pod określonymi warunkami, wykupienie wydanych pieniędzy za złoto o tej wadze. System waluty złotej wykształcił się pod koniec XIX wieku i funkcjonował do wybuchu I wojny światowej. System ten, w porównaniu z innymi systemami pieniężnymi, charakteryzuje się dużą stabilnością w obiegu wewnętrznym i międzynarodowym, wyrażając się w stosunkowo niewielkich wahaniach cen, powodowanych głównie odpływem dużych ilości kruszcu lub odkryciem nowych złóż.

Jednostki pieniężne wszystkich krajów są określone na takich samych podstawach – zawartości w nich złota – dlatego również ich wartości relatywne można ocenić przez podzielenie odpowiednich zawartości złota. Współczynnik ten, nazywany parytetem, jest abstrakcyjną ceną relatywną, inaczej mówiąc – relatywną ceną referencyjną. Cechą charakterystyczną systemu waluty złotej są wahania wokół parytetu, które ze swej natury są bardzo ograniczone.